برنامه درس مفاهيم بنيادی اقتصاد مدرن در اندیشه مسیحی غربي
استاد: دکتر موسی غنی نژاد
بر خلاف آنچه اغلب تصور می شود مبانی فکری علم اقتصاد نه تنها صرفاًمبتنی بر رویکرد فایده گرایانه و ماتریالیستی نیست بلکه اساساًریشه در رویکرد اخلاقی – دینی بسیار عمیقی دارد که بدون توجه به آن انسجام منطقی خود را از دست می دهد.
سلطه تفکر فایده گرایانه این توهم را دامن زده است که اقتصاد مدرن تنها با رفاه مادی انسانها سروکار دارد و مباحث ارزشی - اخلاقی در آن جایی ندارد. اما واقعیت این است که فایده گرایی همانند هرگونه تفکر مصلحت اندیشانه دارای تناقض های درونی غیرقابل حل است ، از اینرو نمی تواند چهار چوبی برای اندیشه علمی تلقی شود.شرط لازم برای تفکر علمی سازگاری درونی استدلالها و انسجام منطقی ناشی از اصول است حال آنکه اصول بنیادی وهمه مشمول جایی در فایده گرایی ندارد.اندیشه اقتصادی مدرن مبتنی بر اصل کلی آزادی فردی است که مستقل از فایده گرایی ،تنها به صورت ارزش بنیادی اخلاقی ،دینی قابل تصور است.
مارکس در یادداشتی تحت عنوان "تزهایی درباره فوئرباخ" (تز یازدهم) ، سخن بسیار معروفی دارد که "فیلسوفان آنچه تا کنون انجام داده اند کاری جز تفسیر دنیا به شکلهای گوناگون نبوده است ،حال آنکه آنچه مهم است تغییر دنیا است."فکر تغییر دنیا رویکردی مدرن و کاملاًمتفاوت از رویکرد قدما است که دنیا را آنگونه که هست می پذیرفتند و به تبیین آن اکتفا می کردند. اما نکته مهم اینجا است که این فکر ریشه در اندیشه های پاپ گیرگوری هفتم در سده یازدهم میلادی دارد و نه مارکس سده نوزدهم.کلیسای مسیحی غرب، هزاره دوم میلادی را با پارادایم جدید تغییر دنیا به منظور آماده ساختن آن برای بازگشت مسیح آغاز می کند.برای رسیدن به این هدف است که دستگاه پاپ زمینه های شگل گیری نهادهای مدرن را فراهم می آورد .
هزار سال انتظار منفعلانه(هزاره نخست)با تاکید بر ارزشهای ترک دنیا برای بازگشت قریب الوقوع مسیح نه تنها به نتیجه نرسید بلکه به بی نظمی ،نا امیدی ، فقر و در نتیجه انحطاط اخلاقی دینی و عرفی انجامید. مهم ترین آموزه مسیحیت انسان دوستی، دستگیری از فقرا و نیکوکاریcharityاست.تحقق این آموزه مستلزم دو شرط اساسی است: نخست آزادی (اختیار)و دوم ثروت (کالا و خدمات). نیکوکاری از روی اجبار و اکراه فاقد ارزش اخلاقی است و اصولاً کرداری که آزادانه و داوطلبانه نباشد به لحاظ اخلاقی غیر قابل ارزیابی است. اما ثروت به معنی اشیاء و خدمات مفید برای زندگی و رفاه انسانهامهمترین ابزار حفظ شأن و کرامت انسانی و نوع دوستی است. هزار سال طول کشد تا متولیان کلیسای مسیحی خود را از اندیشه قدیمی ثروت به عنوان محصول طبیعی و مستقل از کار و ابتکار انسانی رها سازند و به پروژه مدرن و اساساً اقتصادی تغییر دنیا روی آورند.
بررسی رابطه اقتصاد و اندیشه مسیحی در چهار فصل(جلسه) صورت خواهد گرفت :
1- تحول تاريخی و روی آوردن دین داران مسیحی به دنیا .
2- ریشه های آزادی فردی و حقوق مالکیت در الهیات مسیحی .
3- پارادایم بنیادی اقتصاد مدرن و بحث قیمت عادلانه.
4- فایده گرایی و آفت های فکری و اخلاقی آن .
جهت ثبت نام و حضور در کلاس با روابط عمومی موسسه تماس حصل فرماییید و یا در خواست خود را در صفحه ثبت نام اینترنتی درج فرمایید
تلفن : 6-88658603 و 5-88773803
محل برگزاری کلاس : تهران ، خیابان ولیعصر ، نرسیده به میدان ونک ، بالاتر از پل همت ، پلاک 1260 ، طبقه همکف غربی ، سالن همایش موسسه مطالعات سیاسی اقتصادی پرسش