از تاریخ 1390/11/12 روزهای چهارشنبه از ساعت 17 الی 19 درسگفتارهای اقتصاد سیاسی با عنوان " کارل پولانی:فراز و فرود نظام بازار" توسط دکتر محمد مالجو در محل موسسه پرسش آغاز می گردد. لازم به ذکر است این سری از سلسله درسگفتار ها طی دو دوره 4 جلسه ای برگزار خواهد گردید عنوان اولین دوره :"پروژه تاسیس نظام بازار" و عنوان دومین دوره "پروسه مقاومت در برابر نظام بازار" می باشدکه تاریخ اعلام شده اولین دوره آن می باشد . با توجه به شروع اولین دوره ازدرسگفتارهای اقتصاد سیاسی ، حضور در این جلسات به دانش پژوهانی که تازه با این مباحث آشنا شده اند توصیه می گردد .

                        اندیشۀ کارل پولانی: فراز و فرود نظام بازار

هدف از اين دوره عبارت است از آشناسازی شرکت­کنندگان با اندیشۀ کارل پولانی، خاصه اثر کلاسیکی که به سال 1944 نوشت تحت عنوان دگرگونی بزرگ: خاستگاه­های سیاسی و اقتصادی روزگار ما، که بحران اقتصادی جهانی سال 2008 برای درک خاستگاه­های سیاسی و اقتصادی روزگار نولیبرالِ ما موضوعیتی تازه ارزانی­اش کرده است. راز این ماندگاری را راحت می­توان توضیح داد. دگرگونی بزرگ ­قوی­ترین نقدی را فراهم می­کند که تاکنون دربارۀ لیبرالیسم بازار به عمل آمده است، قوی­ترین انتقاد از این باور که هم جوامع ملی و هم اقتصاد جهانی را هم می­توان و هم باید از راه بازار خودتنظیم­گر سازمان­دهی کرد. تز اصلی پولانی به قرار ذیل است: «ایدۀ بازار خودتنظیم­گر دال بر نوعی آرمان­شهرِ محض است. چنین نهادی نمی­تواند مدتی مدید وجود داشته باشد مگرآن­که جوهر انسانی و زیست­محیطی­ِ جامعه را نیست و نابود سازد: اگر استمرار یابد، انسان را جسماً نابود می­کند و محیطِ پیرامونِ او را به برهوت بدل می­سازد. جامعه، ناچار، به اقداماتی برای حمایت از خویش مبادرت می­ورزد، اما هر اقدامی که به کار می­بندد خودتنظیم­گریِ بازار را تضعیف می­­کند و حیات اقتصادی را مختل می­سازد و ازاین­رو جامعه را به نحو دیگری به مخاطره می­افکند.» از نگاه پولانی، سرمایه­داریِ بازار آزاد به این معنا آرمان­شهرگرایانه است که نمی­تواند تحقق یابد زیرا پیامدهایی که طرزِکارِ نظارت­ناشده­اش برای انسان­ها و محیط­زیست در پی دارد لازمه­هایی اساسی، یعنی نیروی کار و محیط­زیست، را نابود می­کند که سرمایه­داری برای حیات مستمر خویش وابسته­شان است. بنا بر استدلال پولانی، به موازاتی که این پیامدهای ویران­گر به منصۀ ظهور می­رسند، جامعه نیز واکنش نشان می­دهد آن­هم با تحمیل انواع گوناگونی از مقررات تا بلکه فعالیت سرمایه­داری بازار آزاد را مهار کند. اما این انواع مقررات به­نوبۀخود سد سدیدی بر سر راه همین نظام سرمایه­داری بازار آزاد می­آفرینند و ازاین­رو به بحران­ها دامن می­زنند. با همین چارچوب مفهومی بود که پولانی استدلال­های لودویگ فون میزس و شاگردش فریدریش هایک را مستقیماً به چالش کشید و نقد لیبرال­های بازارگرا را در کانون دغدغه­اش قرار داد. انتظار می­رود مشارکت­کنندگان در این دوره به خطوط اصلی استدلال پولانی و چارچوب فکری­اش در نقد لیبرالیسم اقتصادی مجهز شوند.

                            دورۀ اول: پروژۀ تأسیس نظام بازار

جلسۀ اول از دورۀ اول: کارل پولانی در یک نگاه

 Karl Polanyi, The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time (Boston: Beacon Press, originally published in 1944, second editionin 2001) chapters 1 & 2.

Gareth Dale, Karl Polanyi: The Limits of the Market (Cambridge: Polity Press, 2010) pp. 1-18.

جلسۀ دوم از دورۀ اول: نظام­های اقتصادی پیشابازاری

Karl Polanyi, The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time (Boston: Beacon Press, originally published in 1944, second edition in 2001) chapters 3 & 4.

William C. Schaniel and Walter C. Neale, “Karl Polanyi’s Forms of Integration as Ways of Mapping,” Journal of Economic Issues, Vol. 34, No. 1 (March 2000) pp. 89-104.

جلسۀ سوم از دورۀ اول: تأسیس نظام بازار خودتنظیم­ گر

Karl Polanyi, The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time (Boston: Beacon Press, originally published in 1944, second edition in 2001) chapters 5 & 6

Abraham Rotstein, “Karl Polanyi’s Concept of Non-Market Trade,” The Journal of Economic History, Vol. 30, N0. 1 (Mar., 1970) pp. 117-126.

Manfred Bienefeld, “Suppressing the Double Movement to Secure the Dictatorship of Finance,” in Ayse Bugra and Kaan Agartan (eds.) Reading Karl Polanyi for the Twenty-First Century: Market Economy as a Political Project (New York: PALGRAVE MACMILLAN, 2007) pp. 13-31.  

جلسۀ چهارم از دورۀ اول: کالایی­ سازی نیروی کار

Karl Polanyi, The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time (Boston: Beacon Press, originally published in 1944, second edition in 2001) chapters 7, 8, 9 & 10

Fred Block and Margaret Somers, “In he Shadow of Speenhamland: Social Policy and Old Poor Law,” Politics and Society,  Vol. 31, No. 2 (June 2003) pp. 283-323.